Dr träht Mälchschtuäl

So wie die Gestalten in ihren Geschichten, sehen auch deren Erzähler in Büchlis „Mythologischer Landeskunde“ aus: Schwarzweißportraits von Berglerunikaten mit zerfurchten Granitschädeln, aus Tag und Nacht gemeißelte Geister einer fernen Zeit. Je tiefer man in die Täler steigt, desto mehr ihrer Enkel bekommt man noch zu Gesicht. Und in den Tälern und Hängen verkehrn, dem unerschrockenen Entdeckungsreisenden je nach Vorleben sichtbar oder nicht, Unicorns und Tüfel: „Es sind jäz krat zechä Jahr, im Ougschtä na dr Wassergüssi (Wasser ist grausig, bis heut, bestätigt die 2009er Klientel in der Calanda-Hinterstube; Anm.), duä hed mr dr Hoolendermarti es Abetsch erzellt, är sigi mit schinä Höptli Veh uß Cadrjoolä weidgangsch achägglänggled (= glockenklingend herabgestiegen, indem er das Vieh am Wegrand weiden ließ) in d Ääbi, und duä heig er de Mälchschtuäl vergässä. Ein junge Purscht vam Nachpur, dr rot Hapsch, hei duä mid em gwett, är weli in dr Nacht ûf ga nä hoolä. Also wiä dr Hapsch vam Hans im Schnäggäloch, schi Chnächt, am Abet de Mälchschtuäl nit finde chann, geit er schînt`s dür zum leng Marti und fräägt nä, ob er me nit de Mälchschtuäl liä chönnti. Är müäßi schînä am oberä Schtafel vergässä hä. Dr Marti seit, schînä der aaltä, sî z`Huderä, und dr nüüä brûchi är sälber. „Aber“, heig er so föpplendä gseit, „du kuscht no kant ûf ga nä hoolä, wenn nit äppe dopnä dr Tüfel nä brûcht. I wettä krat mînä dr Mutschbock (= hornloser Bock), daß du nit imschtand bischt, dr Mälchschtuäl achä z`holä. Du gloubscht scho an nüüt und fürchtisch ti nüüd, biß nid ämal rächt achuscht! „Es söll sî!“ seit dr Hapsch und schlahd î. Und de geid er in schini Hüttä – es ischt scho rächt tunkel gsi – und nümmt heiligs Brood, weischt, es Schtückli Nachmahlbrood. Das hed er am Toufschtei heimlich für derä Sachä zruggbhaltä. Und de hed er no ds Psalmäbuäch gnu, ds Tâfits, und Füürzüg, weischt woll, d Schlagä us Schtachel (= Stahlzwinge zum Feuerschlagen) und etlich Schwäfelhölzli. Diä Sachä tuäd er i schîns Lädertäschli und nümmt schinä de chnuplig Schtäcka, und derdürûf ischt er, was hescht, was gischt. Säg nid! Das ischt ä tonderlichä Schtuck ûf. Dr Hapsch hei me`s schpeter chlîhär (= haarklein) erzellt. Er heigi schi scho ä bitzli gfürtet, aber as än Tüfel gäbi, dsäb heig er niä rächt ggloubt. In dä Planggä (= steile Grashalde in einer Waldung) bim Tritt sig dr Hûä so nooch an em verbî gsured, das er gmeint hei, er gschpüüri dr Atä vam Tüfel und dr Gugger well nä holä. Und ds Lädertäschli mit em heilig Brood heig er albig fescht in dr Hand gchebt. Än Gguraschiärtä iss suss gsi. Wiä er duä diä sibä Töbel i gsi sî, sigä noch zwee Parnîschä (= Steinhühner) us dä Heitä (= Heidelbeeren) vürchä gsuret. Duä heig er scho es bitzli gschwitzt, das ei Tropfä dr anderä bsogä hei. Und wiä er duä zum Mädelti chommi ob em Sûrwasser, heig er, was hescht, was gischt, d Schlützä (= Holzriegel) var Tür umträhd und gmeint, er chönni jäz nu de Mälchschtuäl var Walberä (= Lattengerüst für die Milchzuber) näbem Zigergalga (Gestell, auf dem der Ziger aufbewahrt wird) achä gglänggä. Aber duä gsehgi är näbeter Pritschä än große Mann, än breite Bräschi (= Kerl), där heig Sûffä (= Käsemilch) trunke us dr Handbroggä. Dr Mann sigi uf schim trähtä Mälchschtuäl gsässä. Duä sig me doch en châlte Grûsä dür de Rügg ûf gganggä. Der Mann heig nä so âggrinzled wiä dr Nöüweranderscht (= der Jemandanders). Tâ heig er me nüüd, aber mid eme grûsigä Blick uf schins Lädertäschli heig er gseid: „Hättisch du nid Gottes Woord / Und heiligs Brood / Und Füürlitod, / I wett dr zeichä, wemm dr wiß Mutschbock wää!“ Und immä Satz zur Tür âb und ûs, fort sig er gsi. Är wüssi nit, wa er hi cho sigi.“